Verzorging

Aanschaf

Als je wilt beginnen met het houden van groene leguanen kun je het beste meerdere dieren aanschaffen. De kans dat je dan een goede kweekgroep (één man met b.v twee of drie vrouwen) overhoudt is groter. Als ze in de loop van de tijd groter worden en er zou blijken dat je twee mannetjes aangeschaft hebt is het onvermijdelijk om de twee mannen van elkaar te scheiden. De huiskamerterraria die wij gewend zijn, zijn qua afmetingen niet geschikt om twee of laat staan meerdere volwassen mannen samen te houden. Heel af en toe hoor ik wel eens van iemand dat een groep leguanen met twee mannen het bij hun wel goed doet. Dat zijn echt uitzonderingsgevallen, het gaat maar zelden goed. De inferieure man zal altijd gestresst zijn en op den duur gaat zijn gezondheid daaronder lijden en dat is in het gunstigste geval. Meestal eindigt het met afgerukte ledematen, met de dood tot gevolg. Als twee van die grote groene mannen elkaar in de natuur tegenkomen komt het vaak niet eens tot een confrontatie, over het algemeen vlucht één van de twee weg en dat kan in een terrarium natuurlijk niet. Meerdere vrouwen in een terrarium gaat meestal wel prima. Groene Leguanen die in een groep leven hebben een rangorde en als die eenmaal bepaald is komen confrontaties nog maar zelden voor. Het later bijzetten van een dier kan soms problemen geven (zie ook Mijn verhaal). Soms wordt het nieuwe dier niet geaccepteerd en de balans in de groep kan dan verstoord raken. Bij aanschaf van de dieren moet je op een aantal dingen letten, zeker als je ze in een doorsnee dierenwinkel koopt, wat ik niet aanraad. Probeer altijd nakweek dieren te verkrijgen van andere liefhebbers, bijvoorbeeld via sdgl.org. Let erop dat de leguaan een gave staart heeft, dat hij al zijn tenen heeft en dat ze niet ontstoken zijn. Ze mogen absoluut geen vergroeiingen hebben zoals een kromme rug of kromme poten. Jonge leguanen zijn levendig en alert en zo kijken ze ook uit hun ogen. Het mooiste is als je dieren uit kunt zoeken waarvan je gezien hebt dat ze eten, de kans dat ze dit later na aanschaf ook doen is dan groter. Veel leguanen die je in winkels koopt zijn zijn farm-bred d.w.z dat ze in het land van herkomst gekweekt worden speciaal voor export. Vaak zijn ze ondervoed of ziek en meestal heel erg gestresst door de lange reis, het verblijf bij eventuele tussenpersonen, het verblijf in het te kleine terrarium in de dierenwinkel etc Vaak ook zitten ze vol met wormen of andere parasieten. Veel dierenwinkels geven ook nog eens gebrekkige informatie aan hun klanten simpelweg omdat ze zelf niet zo goed op de hoogte zijn over het houden van Groene Leguanen. Het zijn immers in eerste instantie handelaren, en niet altijd per definitie ook liefhebbers. Veel van deze zieke en gestresste leguanen komen dus terecht bij mensen die slecht voorgelicht zijn of helemaal niet weten waar ze aan beginnen. Dit alles leidt tot de veel te vroege dood van veel jonge leguanen. Daarom is het veel beter om alleen maar nakweekleguanen aan te schaffen. Nakweekdieren verkeren over het algemeen in een veel betere conditie en eten vrijwel onmiddellijk. Daar heb je dus veel minder problemen mee. De dieren kunnen het best jong worden gekocht omdat ze dan langer de tijd hebben om aan het contact met mensen te wennen. Vroeger werden er ook wildvang leguanen vanuit de landen van herkomst geëxporteerd naar Europa maar dat mag nu gelukkig niet meer. Leguanen worden nu beschermd door de Cites wetgeving, appendix ll.

Bijtwonden

Als er kleine bijtwonden ontstaan door gevechten of paringen die niet bloeden kun je die best zelf behandelen. Maak de wond goed schoon met lauw water en ontsmet de huid met Betadine zalf of Nolvasan zalf. Nolvasan heeft een ontsmettende werking en doodt verschillende bacteriën. Betadine zalf dekt de wond af en beschermt de huid tegen het binnendringen van bacteriën. Voor wat grotere wonden kan je verbandspray gebruiken, dat is een desinfecterende en bloedstelpende pleister die in de vorm van een spray op de huid wordt gespoten. Er ontstaat dan een dun en elastisch laagje die de huid beschermt tegen water, vuil en bacteriën. Ook kan Acederm wondspray  of Cavasan oogzalf (breedspectrum antibioticumzalf die ook vitamine A bevat) prima gebruikt worden. Gebruik verder geen zalfjes uit het 'medicijnenkastje' omdat veel producten die voor de mens goed zijn, juist slecht zijn voor de leguaan. Het is verstandig om een EHBO trommeltje samen te stellen voor het geval er zich eens wat voor doet. Behalve de hierboven genoemde zalven en sprays kan het ook handig zijn om hydrodrofiel zwachtel  in huis te hebben en een luchtdoorlatende tape om het zwachtelverband vast te kunnen maken. Ook een pincet en vergrootglas zijn altijd handig. Controleer je leguanen regelmatig op verwondingen. Voorkomen is beter dan genezen, en het scheelt een hoop in de portemonnee als je er op tijd bij bent ! 

Hanteren

Vooral in het begin zul je geduldig en volhardend moeten zijn in het hanteren van je pas aangeschafte groene leguanen. Deze jonge dieren willen namelijk helemaal niet aangeraakt en vastgepakt worden. Ze zullen met hun staart slaan, wegspringen en ze zullen proberen te bijten. Laat je hier zeker niet door afschrikken en zet gewoon door. Pak de leguaan gewoon goed vast, wel voorzichtig natuurlijk en hou ze in je hand of zet ze op je onderarm terwijl je hem goed vasthoudt. Terwijl je dit doet praat je constant op een rustige en kalme toon tegen je leguaan. Je kunt hem ook zachtjes onder de kin aaien om hem te kalmeren.Vaak vinden ze dit heerlijk en ze gaan dan rustig liggen genieten met hun oogjes dicht. Als je merkt dat de leguaan rustiger wordt houdt je de leguaan "losser" vast net zolang totdat hij rustig blijft zitten zodat je hem helemaal los kan laten. Probeer de leguaan op dit moment gelijk al uit je hand te laten eten. Deze handelingen zul je dagelijks moeten herhalen om je leguaan goed tam te krijgen. In het begin zal het allemaal niet meevallen omdat de diertjes nou eenmaal schuw zijn, en bang zijn ze ook van die grote handen. Als ze slaan of bijten en jij denkt wow, ik wacht wel even een half uurtje want hij is me nu iets te wild.....Fout. Elke keer als je terugtrekt als de leguaan met zijn staart slaat, of probeert te bijten, denkt de leguaan, hé dat werkt. Als ik sla dan laten ze me met rust. Zet in dit stadium dus door. Zet je leguaan gerust eens op je schoot en ga gewoon op de bank zitten om tv te kijken (ramen en deuren dicht en kijk uit voor honden, katten etc). Of zet hem op je schouder en ga rustig ergens zitten. Maar geef hem ook de ruimte als hij op onderzoek wil gaan. Kortom betrek de leguaan in de dagelijkse beslommeringen. Bij sommige leguanen duurt tam maken langer dan bij anderen, het voornaamste is in ieder geval dat je rustig blijft. Op een gegeven moment weten die beestjes gewoon dat ze van die grote enge hand toch steeds weer iets lekkers krijgen of dat ze er lekker door onder hun kinnetje gekroeld worden. Bedenk je ook dat als je er in het begin te weinig (met een half uurtje elke dag redt je het niet) mee bezig bent, je dan later grote problemen gaat krijgen. Want je leguaantje wordt groter en als je denkt dat hij hard met zijn staart kan slaan of kan bijten nu die zo klein is.....wat denk je dan dat er gebeurt als hij groter is en niet goed tam is! Volwassen leguanen die niet goed tam zijn, zijn echt geen pretje om te verzorgen. Ze zullen elke keer naar je uithalen met hun staart of proberen te bijten als je het terrarium binnenstapt en ze zijn dan dus niet te vertrouwen. Dat is niet alleen voor de verzorger niet fijn maar de dieren worden daar ook gestresst van. Besteed dus zeker in het begin veel tijd aan het tam maken van je leguanen en doe dat op een rustige en kalme manier dus zonder de aanwezigheid van honden die door huis rennen of schreeuwende kinderen etc. Dat scheelt je later namelijk een hoop huid, jouw huid !  Sommige mensen beginnen liever met een volwassen leguaan bijvoorbeeld een opvangleguaan, dat is natuurlijk ook prima alleen heb je dan wel vaak te maken met leguanen met een verleden. Die dieren, die vaak slecht gesocialiseerd zijn, kunnen het best met stevige handschoenen aan gehanteerd worden want met hun staart, vlijmscherpe nagels en krachtige kaken kunnen ze een hoop schade aanrichten.

Niezen:

Net als de Galapagos zeeleguanen (Amblyrhynchus cristatus) en de Galapagos landleguanen (Conolophus subcristatus), waaraan groene leguanen nauw verwant zijn, kunnen groene leguanen een teveel aan overtollige zouten uitniezen. Dit zijn dan voornamelijk kalium-zouten omdat de nieren van de groene leguaan deze zouten niet kunnen verwerken. Hierbij vliegen de klodders soms door de lucht. Als je leguaan niest is hij dus niet ziek of verkouden, het is heel normaal. Bij leguanen die veel niezen zul je regelmatig de ruiten schoon moeten maken omdat de zouten die uitgeniest worden kleine witte vlekjes vormen waarmee je ruiten vol zitten. Deze zoutkristalletjes haal je met een sopje, een sponsje en een trekker echter zo weer van de ruiten af. Je zult het echter wel regelmatig moeten doen anders zijn de ruiten op een gegeven moment zo smerig dat je die witte vlekjes er heel slecht vanaf krijgt. Schoonmaakazijn is dan een goede optie.

                                                             Galapagos landleguaan.

Parasieten

Omdat leguanen gevoelig zijn voor  inwendige parasieten is het verstandig om na aanschaf even naar een dierenarts te gaan om de ontlasting na te laten kijken (feces onderzoek). Mochten er in de ontlasting wormen of bijvoorbeeld flagellaten aanwezig zijn dan is het beter om daar bijtijd bij te zijn. Parasieten worden verdeeld in twee soorten : ectoparasieten en endoparasieten. Ectoparasieten zijn uitwendige parasieten zoals bloedmijten en teken die dus op je leguaan kunnen leven. De parasieten zuigen van het bloed en ondermijnen daardoor de conditie van de leguaan. Ook kunnen ze ziekten overbrengen. Endoparasieten zijn inwendige parasieten zoals wormen en flagellaten. Inwendige parasieten kunnen het beste door de dierenarts worden bestreden met een wormenkuur. Bijvoorbeeld Drontal plus vloeibaar. Het is ook aan te bevelen om eens per jaar een feces onderzoek te laten verrichten. De uitwendige parasieten kan je zelf op meerdere manieren bestrijden. De meest voorkomende uitwendige parasiet is de bloedmijt. Dat zijn héle kleine beestjes en meestal groot in aantal. Als ze zich vol hebben gezogen met het bloed van de leguaan zijn ze groter en rood. Dan zie je ze meestal pas. Ze kruipen over heel je leguaan heen en dan is het tijd om alles flink aan te pakken. Ik heb het zelf eens meegemaakt en ik heb de bloedmijten vrij makkelijk verwijderd met Frontline (lees Mijn verhaal). Andere uitwendige parasieten zijn teken maar die loop je eigenlijk alleen op als je leguanen buitenkomen of via andere dieren zoals bijvoorbeeld honden of katten etc Controleer dus in ieder geval altijd je leguanen als ze buiten in de tuin of in een buitenterrarium zijn geweest. Teken moeten worden verwijderd met een pincet (het liefst één met een platte bek). Pak de teek goed vast en trek hem er met een rustige draaiende beweging uit. Let op dat hij niet afbreekt want als de kop er in blijft zitten blijft de teek leven of het veroorzaakt een ontsteking en dan kun je alsnog naar de dierenarts. Het beste is om je dieren dagelijks goed te controleren. op uitwendige parasieten maar ook op ontstekingen aan bijvoorbeeld de bek en de tenen. Controleer ook de huid regelmatig, oude huid bijvoorbeeld die niet goed los komt bij het vervellen. Voorkomen is beter dan genezen, en het scheelt een hoop in de portemonnee als je er op tijd bij bent ! 

Uv licht

Voor het algemeen welzijn van dagactieve reptielen, waaronder dus ook Groene Leguanen is het van harte aan te bevelen om ook een goede UV (Ultra Violet) lamp in het terrarium te hangen. Een UV lamp is niets meer dan een kunstmatig zonnetje, en aangezien leguanen echte zonaanbidders zijn vinden ze zo'n lamp wel prettig. Er zijn  speciale UV lampen met allerlei wattages, voor reptielen in de handel. Enkele bekende merken zijn Arcadia, Dragon, Namiba Terra, T-rex en Zoomed. Echt goede lampen zijn bijvoorbeeld Osram Ultra vitalux (300 W), Mega Ray (100 W), Zoomed powersun (160 W) en Namiba Terra UVHEAT (300 W).  Tegenwoordig zie je van alle bekende merken ook steeds vaker spaarlampen van bijvoorbeeld maar 23 Watt, dat zijn ook prima lampen, ze moeten alleen wel horizontaal hangen in plaats van verticaal in verband met de lichtopbrengst die dan groter is. Ultra violet licht heeft een aantal gunstige effecten op reptielen (en wel meer dieren trouwens). Het heeft een bacteriologische werking zodat het preventief werkt tegen infectieziekten (zoals abcessen). Het reguleert ook de bloedcalcium spiegel en zorgt voor een betere bloedsomloop. Ook zou UV straling het herstel van beschadigde cellen bespoedigen. Nog belangrijker is het feit dat leguanen zelf in de huid vitamine D3 maken onder invloed van UV-b straling. Ieder terrariumdier kan in principe zonder UV licht. De zo belangrijke vitamine D3 (zie voeding) kan ook aan de leguanen gegeven worden, bijvoorbeeld in de vorm van een toegevoegd supplement zoals Davitamon D3 aqueosum. Het risico van overdosering is dan echter aanwezig. Bovendien eist deze vorm een nauwkeurige controle of ieder dier wel genoeg binnen krijgt. Vitamine D3-vorming via UV licht is veiliger omdat er dan geen sprake kan zijn van overdosering. Mijn eigen terrarium is voorzien van een Osram Ultra vitalux van 300 Watt die ik 4 x 1½ uur per dag laat branden. De lamp hangt op ongeveer een halve meter afstand van mijn leguanen.

Het allerbeste licht voor de Groene Leguaan is uiteraard het zonlicht dus als je een tuin hebt kun je mooi een buitenterrarium bouwen waarin de leguanen dan op warme zomerdagen en nachten kunnen verblijven.  

Vervellen

Er zijn nogal wat mensen die schrikken als ze zien dat de huid van hun leguaan dof van kleur wordt. De leguaan gaat dan binnenkort gewoon vervellen en is dus niet ziek. Gezonde groene leguanen vervellen namelijk regelmatig, net als alle andere reptielen overigens. Leguanen verliezen hun oude huid in flarden, ze vervellen dus niet in ineens. Slangen bijvoorbeeld, vervellen in één keer. Als leguanen hun oude huid hebben verloren zijn ze weer feller en intenser van kleur. Een hoge relatieve luchtvochtigheid (RV) in het terrarium draagt bij aan een goede vervelling (zie ook huisvesting) en dus een goede conditie van de huid. In droge terraria kunnen problemen ontstaan met vervellen. De oude huid blijft dan bijvoorbeeld vastzitten bij de rugkam of om gedeelten van de staart en de tenen. Het beste kun je dan maar deze huid goed nat maken met warm water en voorzichtig lospeuteren. Anders wordt namelijk de groei geremd en kunnen er zelfs lichaamsdelen zoals staart en tenen door afsterven. Controleer de huid daarom regelmatig. Voorkomen is beter dan genezen, en het scheelt een hoop in de portemonnee als je er op tijd bij bent !

Warmte en Licht

Groene Leguanen hebben veel warmte en licht nodig om zich goed te voelen, dat is natuurlijk ook logisch aangezien het dieren zijn die afkomstig zijn uit de tropen. Het mag duidelijk zijn dat we in gevangenschap ook veel warmte en licht moeten proberen te creëren. Verschillende lampen kunnen daarvoor prima gebruikt worden. Halogeen bouwlampen (verstralers) of persglaslampen (flood spots) worden het meest gebruikt. Deze lampen zijn relatief goedkoop, gaan behoorlijk lang mee en geven veel warmte én licht.  Ook zijn er allerlei basking spots voor leguanen in de handel, die zijn ook geschikt. Boven de ligplaatsen horen lampen of andere warmtebronnen te hangen zodat de leguanen lekker kunnen zonnen. In principe geld hoe meer leguanen, hoe meer warmtebronnen. Het beste is als ze allemaal een eigen zonneplek hebben. De lampen moeten ongeveer 12 uur branden. De gemiddelde temperatuur bovenin het terrarium moet overdag tussen de 28 en 30°C zijn. Direct onder de zonneplekken mag de temperatuur oplopen tot 40 à 42°C. Onderin het terrarium mag de temperatuur lager zijn, zo'n 23-25°C. Op die manier creëer je in het terrarium verschillende temperatuurzones zodat de leguanen hun favoriete voorkeurstemperatuur voor dat moment uit kunnen zoeken. In de nacht mag de temperatuur teruglopen naar 20-22°C. Vooral in oude huizen wil de temperatuur 's nachts nog wel eens teruglopen, je kan het terrarium dan prima bij verwarmen met donkerstralers, dat zijn keramische lampen die heel heet worden maar geen licht geven. Deze lampen worden zo heet dat ze bevestigd moeten worden in een keramische fitting. Voor alle lampen geldt dat ze op dusdanige wijze opgehangen moeten worden dat de dieren zich er niet aan kunnen verbranden. Afschermen met gaas of een daarvoor geschikte lampenkap is dus het advies. Mijn eigen terrarium is ruim 2 m hoog, 1,30 m diep en 3,85 m breed en wordt overdag verwarmd door 4 kleine halogeen bouwlampen van 150 Watt.  4 uur per dag brand de UV lamp (Osram Ultra vitalux van 300 Watt of Megaray van 160 Watt), en 's nachts brand enkel een donkerstraler van 100 Watt.

Ziekten

Net als mensen en andere dieren kunnen leguanen allerlei ziekten en infecties krijgen. Abcessen (knobbels op de huid) en ontstekingen aan bijvoorbeeld de tenen of de bek zijn de meest voorkomende infectieziekten. Hiermee kun je het beste gewoon naar de dierenarts gaan. Ontstekingen worden over het algemeen bestreden met antibiotica (b.v Baytrill). Abcessen ontstaan vaak op plaatsen waar wondjes hebben gezeten. Abcessen worden opengesneden met een vlijmscherp mesje waarna de kaasachtige inhoud eruit gedrukt wordt. Het wondje wordt daarna gespoeld en gereinigd met bijvoorbeeld een Nolvasan oplossing. Soms wordt dit onder narcose gedaan en moet de leguaan dan voor observatie een nachtje in de dierenkliniek blijven. Daarna kan de wond dagelijks verzorgd worden met bijvoorbeeld Cavasan oogzalf of Clindobion wondzalf. Controleer je leguanen regelmatig op wondjes, ontstekingen of abcessen.  Controleer ook de huid regelmatig, oude huid bijvoorbeeld die niet goed los komt bij het vervellen. Voorkomen is beter dan genezen, en het scheelt een hoop in de portemonnee als je er op tijd bij bent !  Ga niet zelf dokteren als je niet goed weet waar je mee bezig bent. Ga bij twijfel altijd naar een dierenarts die ervaring heeft met reptielen. Voor een lijst met dierenartsen met kennis van zaken klik hier.