Beschrijving

De Latijnse naam voor de Halsbandleguaan is Crotaphytus collaris. Het zijn kleine, dagactieve hagedissen die voornamelijk insecten en andere hagedissen eten. Het zijn dus vleeseters, ook wel carnivoren genoemd. Daarvoor hebben ze krachtige kaken met hele scherpe, kleine tandjes die aan de binnenkant van het kaakbeen zitten. Dit wordt pleurodont genoemd. Halsbandleguanen behoren tot de meest opvallende en mooist gekleurde hagedissen van Noord-Amerika. Gemiddeld worden ze 25 tot 35 cm lang, de kop-romp lengte is 10-15 cm. Mannetjes worden bij alle soorten wat groter dan vrouwtjes en ze hebben een, in verhouding met hun lichaam, evenredig grote kop. Ze hebben een dikkere staartwortel en over het algemeen zijn de mannetjes ook veel kleurrijker dan de vrouwtjes. Drachtige vrouwtjes krijgen echter prachtige oranje vlekken en strepen als ze paringsbereid zijn. Ook het wit in de halsband verkleurt dan naar oranje. De grondkleur van Halsbandleguanen is geel, bruin, grijs of groen maar de dieren kunnen ook blauwe tinten hebben met bijvoorbeeld een gele kop. Kenmerkend zijn de twee zwarte banden in de nek en de vele witte vlekjes op lichaam, poten en kop. Aan de duidelijke zwarte dubbele halsband die meestal gescheiden wordt door een lichtere band, hebben ze hun Nederlandse naam te danken. Bij de keel bevind zich een duidelijke dwarse plooi. Bij alle soorten is de staart ongeveer dubbel zo lang als de kop-romp lengte. Halsbandleguanen zijn hagedissen van de Nieuwe Wereld, ze komen voor in de het zuid -westen van Noord Amerika van Utah tot Missouri en van Texas tot Arizona. Om precies te zijn van oostelijk Oregon tot aan de Missisippi River en naar het zuiden tot in Noord Mexico. De Engelse benaming is Collared lizard. Bij de inheemse bevolking is de Halsbandleguaan zeer bekend maar dan onder de naam mountain boomer, de naam Collared lizard is de meeste mensen daar vreemd. De Halsbandleguaan wordt over het algemeen 10 tot 13 jaar oud. Volgens de systematiek van het dierenrijk wordt de Halsbandleguaan als volgt ingedeeld :

-Orde: Squamata   -Onderorde: Sauria   -Familie: Iguanidae   -Onderfamilie:  Crotaphytinae   -Geslacht: Crotaphytus.  

De onderfamilie Crotaphytinae bestaat naast het geslacht Crotaphytus (Halsbandleguanen) verder nog uit het geslacht Gambelia (Luipaardleguanen).

Gambelia sila.                                                                            Gambelia wislizenii

Het geslacht Gambelia bestaat uit drie soorten. Het geslacht Crotaphytus wordt onderverdeeld in negen soorten; Crotaphytus antiquus,  Crotaphytus bicinctores, Crotaphytus collaris, Crotaphytus dickersonae, Crotaphytus grismeri, Crotaphytus insularis, Crotaphytus nebrius, Crotaphytus reticulatus en Crotaphytus vestigium. Van Crotaphytus collaris worden nog drie ondersoorten erkend; Crotaphytus collaris collaris, Crotaphytus collaris baileyi en Crotaphytus collaris fuscus. Crotaphytus collaris en Crotaphytus bicinctores zijn daarvan in Europa, in gevangenschap de meest voorkomende soorten.

Halsbandleguanen zijn zonder uitzondering echte zonaanbidders en ze leven in half woestijnen, rotsachtige steppegebieden en open bosgebieden. Ze hebben duidelijk de voorkeur voor rotsachtige leefruimtes. Ze liggen vaak op een steen of rotspartij waar ze zich dan opwarmen in de zon. Ook hebben ze zo een goed uitkijkpunt over hun territorium zodat zij indringers en prooidieren goed kunnen zien. Als de avond invalt en ze willen gaan slapen kruipen ze graag in een hol of spleet onder een steen. Ze vermijden zelfs steenloze oppervlaktes.

Als terrarium dier worden Halsbandleguanen redelijk veel gehouden. Deze kleurrijke en actieve hagedissen hebben een grote aantrekkingskracht op een toch behoorlijk aantal mensen. Mede ook door het feit dat (nakweek) Halsbandleguanen behoorlijk tam kunnen worden is het zo’n populair reptiel in de terrarium wereld. Soms springen ze spontaan op je arm of schouder terwijl je in het terrarium bezig bent. Ze houden van aandacht en vinden het zelfs lekker als je ze onder hun kin aait. Ondanks dat ze niet zo groot worden hebben ze toch best veel ruimte nodig omdat ze graag rennen en springen. In (te) veel dierenwinkels kun je Halsbandleguanen kopen. Soms is dit nakweek, dat zijn dieren die in Nederland zijn geboren. Hoewel een aantal staten in Amerika inmiddels de export van Halsbandleguanen streng aan banden heeft gelegd zie je soms echter toch ook nog wel wildvangdieren aangeboden worden in dierenwinkels. Die leguanen worden uit de natuur weggevangen, speciaal voor de export naar Europa. Deze dieren zijn vaak na de lange reis per vliegtuig of boot uitgeput, ondervoed en gestresst. Vaak ook zitten ze vol met wormen of andere parasieten. Veel dierenwinkels geven ook nog eens gebrekkige informatie aan hun klanten simpelweg omdat ze zelf niet zo goed op de hoogte zijn over het houden van Halsbandleguanen. Het zijn immers in eerste instantie handelaren, en niet altijd per definitie ook liefhebbers. Veel van deze zieke en gestresste leguanen komen dus terecht bij mensen die slecht voorgelicht zijn of helemaal niet weten waar ze aan beginnen. Dit alles leidt tot de veel te vroege dood van veel leguanen. Daarom is het veel beter om alleen maar nakweek leguanen via medeliefhebbers aan te schaffen. Nakweek dieren verkeren over het algemeen in een veel betere conditie en eten vrijwel onmiddellijk. De kans dat je dan problemen krijgt is veel minder groot.