In de natuur

Halsbandleguanen behoren tot de meest opvallende en mooist gekleurde hagedissen van Noord-Amerika. Ze komen voor in het zuidwesten van Noord Amerika van Utah tot Missouri en van Texas tot Arizona. Om precies te zijn van oostelijk Oregon tot aan de Missisippi River en naar het zuiden tot in Noord Mexico. Dat is natuurlijk een heel erg groot verspreidingsgebied (voor foto's van het verspreidingsgebied klik hier). Halsbandleguanen zijn zonder uitzondering echte zonaanbidders en ze leven in woestijnen, half woestijnen, rotsachtige steppegebieden en open bosgebieden. De Halsbandleguaan heeft zich dan ook moeten en kunnen aanpassen aan zeer verschillende omstandigheden. Zo behoren de temperatuurschommelingen tijdens het verloop van het jaar en ook tijdens de wissel van dag naar nacht tot de extreemste van onze aarde. De zomerdagen zijn doorgaans heet en zeer droog, de nachten zijn meestal uiterst koud, zelfs in de zomer. Aan de noordrand van het verspreidingsgebied van de Halsbandleguanen zijn er over het gehele jaar al temperatuurschommelingen tussen +44°C en -27°C vastgesteld. In zuidelijke gebieden werden maximumtemperaturen van bijna 48°C gemeten. Dit zijn dan in de schaduw gemeten luchttemperaturen. De oppervlaktetemperaturen van de door de zon bestraalde voorwerpen liggen nog veel hoger. Volgens Death Valley National Park Service zijn oppervlaktetemperaturen van 90°C in de zomer geen zeldzaamheid. De voorkeurstemperaturen waarbij de dieren hun maximale levensvreugde tonen, zijn opvallend hoog. Ook de hoeveelheid neerslag in het verspreidingsgebied is erg uiteenlopend en varieert van 1020 mm per jaar in de relatief vochtige regio van het Ozark plateau tot 100 mm per jaar in het zeer droge gebied van de Great Basin en de Mohave woestijn. In het noorden van het verspreidingsgebied valt het merendeel van de neerslag in de vorm van sneeuwbuien die al in september kunnen ontstaan. In de Sonora woestijn in het uiterste zuidwesten van de USA en het aangrenzende Mexico en ook in het woestijngebied ten oosten van Baja California, valt weinig maar wel over het hele jaar verdeeld neerslag in de vorm van fijne regen. Daar sneeuwt het bijna nooit in de winter, daar overheersen lange perioden van regen tengevolge van westenwind. In de zomermaanden komen zeer heftige onweersbuien voor ten gevolge van tropische cyclonen afkomstig uit de golf van Mexico. In de oostelijk gelegen Chihuahua woestijn die tot ver in Mexico doorloopt komt in de winter praktisch helemaal geen regen voor terwijl in de zomermaanden ook daar heftige onweersbuien voorkomen ten gevolge van tropische cyclonen afkomstig uit de golf van Mexico (voor de klimaatomstandigheden klik hier).

Alle soorten hebben in ieder geval duidelijk de voorkeur voor rotsachtige leefruimtes. Ze vermijden zelfs steenloze oppervlaktes. Ze liggen vaak op een steen of rotspartij waar ze zich dan opwarmen in de zon. Ook hebben ze zo een goed uitkijkpunt over hun territorium zodat zij indringers en prooidieren goed kunnen zien. Als de avond invalt en ze willen gaan slapen kruipen ze graag in een hol of spleet onder een steen. Op koele en regenachtige dagen verlaten ze hun verstopplaats niet. Alle soorten houden een uitgesproken lange rustperiode van de nazomer tot in het voorjaar erop. Bij de inheemse bevolking is de Halsbandleguaan zeer bekend maar dan onder de naam mountain boomer, de naam Collared lizard is de meeste mensen daar vreemd. Mountain boomer betekend bergzanger, het is een naam die ze aan een vergissing te danken hebben. Halsbandleguanen produceren namelijk geen klanken maar de goed verstopte 'barking frog' (Eleutherodactylus augusti), die in het oosten van het verspreidingsgebied 's nachts 'roept' en dezelfde rotsen bewoont, wel.

Halsbandleguanen eten vrij veel en jagen op het oog. Ze eten als overwegend insectivore/carnivore hagedissen eigenlijk alles wat ze overmeesteren kunnen. Voornamelijk grote, dagactieve insectensoorten zoals kevers, krekels, sprinkhanen en allerlei vliegende insecten zoals vliegen en vlinders maar ook zeer weerbare steekinsecten zoals hommels, wespen, bijen en libellen. Behalve insecten staan ook kleine reptielensoorten zoals Renhagedissen (Cnemidophorus tigris en Cnemidophorus sexlineatus), jonge Schildhagedissen (Phrynosoma modestum), Skinken (eumeces obsoletus) en verschillende Stekelleguanen (Sceloporus sp.) op de menukaart. Ook eten ze hagedissen die bijna net zo groot zijn als zijzelf, zoals bijvoorbeeld Luipaardleguanen (Gambelia sp.), zij doden die door de schedel te verbrijzelen. Vanaf rotsblokken houden zij de omgeving in de gaten en zetten een snelle achtervolging in op alle prooidieren die zich op een aantal meters afstand van hen bevinden. De aanvallende Halsbandleguaan tilt zijn staart en bovenlijf van de grond en rent over grote afstanden op zijn achterpoten op zijn prooi af. Ook als de Halsbandleguaan vlucht, rent hij op die manier waarnia hij zich plotseling onder een houtstronk of een steen verschuilt totdat het weer veilig genoeg is om tevoorschijn te komen. In hun leefomgeving worden ze echter gerekend tot de belangrijkste roofdieren en slechts weinig zoogdieren en vogels kunnen deze snelle en krachtige hagedis belagen. Natuurlijke vijanden zijn onder andere kleine zoogdieren, slangen, vogels en ook de mens. Hoewel enkele Amerikaanse staten het vangen van dieren intussen beperkt of verboden hebben, is het toch vaak, met inachtneming van verplichtingen of bepaalde beperkingen mogelijk deze daar plaatselijk en privé te vangen en te houden. Andere staten staan hun vangst en export onbeperkt toe. De Halsbandleguaan is geen bedreigde diersoort en valt niet onder de Cites wetgeving.