Verzorging

Aanschaf

Als je wilt beginnen met het houden van Halsbandleguanen kun je het beste meerdere dieren tegelijk aanschaffen. De kans dat je dan een goede kweekgroep (één man met b.v twee, drie of nog meer vrouwen) overhoudt is groter. Halfwas mannetjes kunnen prima samen gehouden worden, volwassen mannen kunnen normaal gesproken niet bij elkaar,  het is onvermijdelijk om de twee mannen van elkaar te scheiden, behalve als je de halsbandjes in een heel groot terrarium zou huisvesten. In dierentuin Blijdorp in Rotterdam hebben ze een heel groot terrarium (gehad) waar halsbandjes in zitten / zaten.  De huiskamerterraria die wij gewend zijn, zijn qua afmetingen niet geschikt om twee of laat staan meerdere volwassen mannen samen te houden. Doe je dat toch dan zal de inferieure man altijd gestresst zijn en op den duur gaat zijn gezondheid daaronder lijden en dat is in het gunstigste geval. Meestal eindigt het met afgerukte ledematen, met de dood tot gevolg. Als twee Halsbandleguaan mannen elkaar in de natuur tegenkomen komt het vaak niet eens tot een confrontatie, over het algemeen vlucht één van de twee weg en dat kan in een terrarium natuurlijk niet. Meerdere vrouwen in een terrarium gaat meestal wel prima, ik heb nog nooit problemen ondervonden. Bij aanschaf van de dieren moet je op een aantal dingen letten, zeker als je ze in een doorsnee dierenwinkel koopt, wat ik niet aanraad. Ze mogen absoluut geen vergroeiingen hebben zoals een kromme rug of kromme poten. Let er ook op dat de leguaan een gave staart heeft, dat hij al zijn tenen heeft en dat ze niet ontstoken zijn. Jonge leguanen zijn levendig en alert en zo kijken ze ook uit hun ogen. Koop geen Halsbandleguanen in de wintermaanden, november, december en januari, ze horen dan in winterslaap te zijn. Het mooiste is als je dieren uit kunt zoeken waarvan je gezien hebt dat ze eten, de kans dat ze dat later na aanschaf ook doen is dan groter. Nog steeds behoorlijk wat Halsbandleguanen die je in winkels koopt zijn uit de natuur weggevangen speciaal voor de export naar Europa. Deze dieren zijn vaak na de lange reis per vliegtuig of boot uitgeput, ondervoed en gestresst door de lange reis, het verblijf bij eventuele tussenpersonen, het verblijf in het te kleine terrarium in de dierenwinkel etc Vaak ook zitten ze vol met wormen of andere parasieten. Veel dierenwinkels geven ook nog eens gebrekkige informatie aan hun klanten simpelweg omdat ze zelf niet zo goed op de hoogte zijn over het houden van Halsbandleguanen. Het zijn immers in eerste instantie handelaren, en niet altijd per definitie ook liefhebbers. Veel van deze zieke en gestresste leguanen komen dus terecht bij mensen die slecht voorgelicht zijn of helemaal niet weten waar ze aan beginnen. Dit alles leidt tot de veel te vroege dood van veel jonge leguanen. Daarom is het veel beter om alleen maar nakweek leguanen aan te schaffen. In gevangenschap gekweekte dieren verkeren over het algemeen in een veel betere conditie en eten vrijwel onmiddellijk. De kans dat je dan problemen krijgt is veel minder groot. De dieren kunnen het best jong worden gekocht omdat ze dan langer de tijd hebben om aan het contact met mensen te wennen. In gevangenschap gekweekte dieren zijn prima huisdieren, wildvang dieren passen zich vaak moeilijker aan. Wildvang hagedissen stoten vaak hun neus kapot tegen het glas. Als zij echt niet kunnen wennen stoppen zij vaak met eten en dan is het heel moeilijk en tijdrovend om zo'n dier weer op gang te krijgen.

Bijtwonden

Als er kleine bijtwonden ontstaan door gevechten of paringen die niet bloeden kun je die best zelf behandelen. Maak de wond goed schoon met lauw water en ontsmet de huid met Betadine zalf of Nolvasan zalf. Nolvasan heeft een ontsmettende werking en doodt verschillende bacteriën. Betadine zalf dekt de wond af en beschermt de huid tegen het binnendringen van bacteriën. Voor wat grotere wonden kan je verbandspray gebruiken, dat is een desinfecterende en bloedstelpende pleister die in de vorm van een spray op de huid wordt gespoten. Er ontstaat dan een dun en elastisch laagje die de huid beschermt tegen water, vuil en bacteriën. Ook kan Acederm wondspray  of Cavasan oogzalf (breedspectrum antibioticumzalf die ook vitamine A bevat) prima gebruikt worden. Gebruik verder geen zalfjes uit het 'medicijnenkastje' omdat veel producten die voor de mens goed zijn, juist slecht zijn voor de Halsbandleguaan. Het is verstandig om een EHBO trommeltje samen te stellen voor het geval er zich eens wat voor doet. Behalve de hierboven genoemde zalven en sprays kan het ook handig zijn om hydrodrofiel zwachtel  in huis te hebben en een luchtdoorlatende tape om het zwachtelverband vast te kunnen maken. Ook een pincet en vergrootglas zijn altijd handig. Controleer je leguanen regelmatig op verwondingen.

Hanteren

Mijn ervaring met halsbandjes is dat ze zich over het algemeen vrij makkelijk laten hanteren. Ik praat dan wel over nakweek dieren, van wildvangdieren is bekend dat ze fel en behoorlijk bijtgraag zijn. Ik heb twee halsbandleguanen die niet graag opgepakt worden, die lopen liever weg dan dat ze zich laten vastpakken maar slaan met hun staart of bijten doen ze niet. Sommige dieren worden zelfs behoorlijk tam, een paar van mijn dieren komen dagelijks op mijn arm of schouder zitten als ik ze voer. Sommigen laten zich ook zachtjes onder hun kin aaien en vinden dat nog prettig ook, net als Groene Leguanen. Halsbandleguanen worden echter niet net zo tam als een Groene Leguaan, die kunnen echt heel aanhankelijk zijn en dat zal bij halsbandjes niet gebeuren.

Parasieten

Omdat alle leguanen gevoelig zijn voor inwendige parasieten is het verstandig om na aanschaf even naar een dierenarts te gaan om de ontlasting na te laten kijken (feces onderzoek). Mochten er in de ontlasting wormen of bijvoorbeeld flagellaten aanwezig zijn dan is het beter om daar bijtijd bij te zijn. Parasieten worden verdeeld in twee soorten : ectoparasieten en endoparasieten. Ectoparasieten zijn uitwendige parasieten zoals bloedmijten en teken die dus op je leguaan kunnen leven. De parasieten zuigen van het bloed en ondermijnen daardoor de conditie van de leguaan. Ook kunnen ze ziekten overbrengen. Endoparasieten zijn inwendige parasieten zoals wormen en flagellaten. Inwendige parasieten kunnen het beste door de dierenarts worden bestreden met een wormenkuur. Bijvoorbeeld Drontal plus vloeibaar. Het is ook aan te bevelen om eens per jaar een feces onderzoek te laten verrichten. De uitwendige parasieten kan je zelf op meerdere manieren bestrijden. De meest voorkomende uitwendige parasiet is de bloedmijt. Dat zijn héle kleine beestjes en meestal groot in aantal. Als ze zich vol hebben gezogen met het bloed van de leguaan zijn ze groter en rood. Dan zie je ze meestal pas. Ze kruipen over heel je leguaan heen en dan is het tijd om alles flink aan te pakken. Ik heb het zelf eens meegemaakt bij mijn Groene Leguanen en ik heb de bloedmijten vrij makkelijk verwijderd met Frontline (lees in het Groene Leguanen gedeelte Mijn verhaal). Andere uitwendige parasieten zijn teken maar die loop je eigenlijk alleen op als je halsbandjes buitenkomen. Controleer dus in ieder geval altijd je leguanen als ze buiten in de tuin of in een buitenterrarium zijn geweest. Teken moeten worden verwijderd met een pincet (het liefst één met een platte bek). Pak de teek goed vast en trek hem er met een rustige draaiende beweging uit. Let op dat hij niet afbreekt want als de kop er in blijft zitten blijft de teek leven of het veroorzaakt een ontsteking en dan kun je alsnog naar de dierenarts. Het beste is om je dieren dagelijks goed te controleren.

Niezen:

Net als Groene Leguanen (Iguana iguana), kunnen Halsbandleguanen een teveel aan overtollige zouten uitniezen. Dit zijn dan voornamelijk kalium-zouten omdat de nieren van de Halsbandleguaan deze zouten niet kunnen verwerken. Als je leguaan niest is hij dus niet ziek of verkouden, het is heel normaal. Bij Groene leguanen die veel niezen zul je regelmatig de ruiten schoon moeten maken omdat de zouten die uitgeniest worden kleine witte vlekjes vormen waarmee je ruiten vol zitten. Deze zoutkristalletjes haal je met een sopje, een sponsje en een trekker echter zo weer van de ruiten af. Je zult het echter wel regelmatig moeten doen anders zijn de ruiten op een gegeven moment zo smerig dat je die witte vlekjes er heel slecht vanaf krijgt. Schoonmaakazijn is dan een goede optie. Bij mijn Halsbandleguanen merk ik daar helemaal niks van, ze niezen waarschijnlijk wel maar twee of drie keer per jaar de ruiten wassen volstaat. Dat is anders bij mijn Groene Leguanen, als die niezen vliegen soms de klodders in de rondte waardoor ik bijna elke week de ruiten moet wassen.

Uv licht

Voor het algemeen welzijn van dagactieve reptielen, waaronder dus ook Halsbandleguanen is het van harte aan te bevelen om ook een goede UV (Ultra Violet) lamp in het terrarium te hangen. Een UV lamp is niets meer dan een kunstmatig zonnetje, en aangezien leguanen echte zonaanbidders zijn vinden ze zo'n lamp wel prettig. Er zijn  speciale UV lampen met allerlei wattages, voor reptielen in de handel. Enkele bekende merken zijn Arcadia, Dragon, Namiba Terra, T-rex en Zoomed. Echt goede lampen zijn bijvoorbeeld Osram Ultra vitalux (300 Watt), Zoomed powersun (160 Watt), en Namiba Terra UVHEAT (300W).  Tegenwoordig zie je van alle bekende merken ook steeds vaker spaarlampen van bijvoorbeeld maar 23 Watt, dat zijn ook prima lampen, ze moeten alleen wel horizontaal hangen in plaats van verticaal in verband met de lichtopbrengst die dan groter is. Ultra violet licht heeft een aantal gunstige effecten op reptielen (en wel meer dieren trouwens). Het heeft een bacteriologische werking zodat het preventief werkt tegen infectieziekten (zoals abcessen). Het reguleert ook de bloedcalcium spiegel en zorgt voor een betere bloedsomloop. Ook zou UV straling het herstel van beschadigde cellen bespoedigen. Nog belangrijker is het feit dat leguanen zelf in de huid vitamine D3 maken onder invloed van UV-b straling. Ieder terrariumdier kan in principe zonder UV licht. De zo belangrijke vitamine D3 (zie voeding) kan ook aan de leguanen gegeven worden, bijvoorbeeld in de vorm van een toegevoegd supplement zoals Miner-All indoor van Sticky Tongue Farms. Bij Halsbandleguanen is het echter ten zeerste aan te bevelen om zowel UV-b straling als Miner-All indoor aan te bieden.

Het allerbeste licht voor de Halsbandleguaan is uiteraard het zonlicht dus als je een tuin hebt kun je mooi een buitenterrarium bouwen waarin de leguanen dan op warme zomerdagen en nachten kunnen verblijven.  

Vervellen

Er zijn nogal wat mensen die schrikken als ze zien dat de huid van hun Halsbandleguaan dof van kleur wordt. De leguaan gaat dan binnenkort gewoon vervellen en is dus niet ziek. Gezonde halsbandjes vervellen namelijk regelmatig, net als alle andere reptielen overigens. Leguanen verliezen hun oude huid in flarden, ze vervellen dus niet in ineens. Slangen bijvoorbeeld, vervellen in één keer. Als leguanen hun oude huid hebben verloren zijn ze weer feller en intenser van kleur. Een paar keer per week maak ik 's ochtends in een hoek van alle terraria wat stenen vochtig, met behulp van een plantenspuit. De relatieve luchtvochtigheid (RV) in het terrarium wordt dan tijdelijk, (als de lampen aangaan is het snel weer verdampt) wat hoger en dat draagt bij aan een goede vervelling en dus een goede conditie van de huid. In te droge terraria kunnen problemen ontstaan met vervellen. De oude huid blijft dan bijvoorbeeld vastzitten bij de rugkam of om gedeelten van de staart en de tenen. Het beste kun je dan maar deze huid goed nat maken met warm water en voorzichtig lospeuteren. Anders wordt namelijk de groei geremd en kunnen er zelfs lichaamsdelen zoals staart en tenen door afsterven. Controleer de huid daarom regelmatig. In verband met een goede vervelling en natuurlijk om de dorst te lessen raad ik aan om altijd een klein drinkbakje in het terrarium te plaatsen. Ondanks dat de waarnemingen wat dat aangaat elkaar tegenspreken, is het mij verschillende keren opgevallen dat de dieren ervan drinken. Af en toe zie ik ze zelfs wel eens even in het drinkbakje zitten. Drachtige vrouwtjes die klaar zijn met graven en helemaal vol met zand/potgrond zitten maken er ook gretig gebruik van om te drinken en zich af te spoelen.

Warmte en Licht

Halsbandleguanen hebben veel warmte en licht nodig om zich goed te voelen, dat is natuurlijk ook logisch aangezien het dieren zijn die afkomstig zijn uit half woestijnen, en steppegebieden. Het mag duidelijk zijn dat we in gevangenschap ook veel warmte en licht moeten proberen te creëren. In het terrarium moet je op zodanige wijze lampen hangen dat er temperatuur verschillen ontstaan. Aan de 'koude' kant heerst op de bodem een temperatuur van om en nabij 29°C en aan de warme kant heerst een temperatuur van om en nabij 35°C. Bovenin het terrarium moeten nog hogere temperaturen te vinden zijn. Direct onder de warmste lamp mag de temperatuur oplopen tot wel 50-55°C. De lampen moeten 12-14 uur branden. Uiteraard is het het handigst, als dat geregeld wordt met behulp van tijdschakelaars. 's Nachts mag het in het terrarium afkoelen tot 15°C. Het is raadzaam om lampen te gebruiken die UV-b afgeven omdat halsbandjes  onder invloed van UV-b straling zelf vitamine D3 aanmaken (zie ook voeding).  In mijn eigen terraria van 1,20x0,60x0,60 (zie ook huisvesting), is de rechterkant steeds de warme kant en links is de 'koude' kant. In mijn terraria kan ik de goede temperaturen behalen door rechts een Zoomed Powersun (160 W) te hangen, links hangt dan helemaal geen lamp. Een andere combinatie waarmee ik precies de goede temperaturen behaal is als volgt; rechts een Osram Concentra flood (30°) persglas- lamp (120W), en links een Arcadia D3 Compact Reptile Lamp (23W). Zoomed Powersun en Arcadia D3 Compact Reptile Lamp, zijn allebei goede lampen met een behoorlijke UV-b uitstoot. Mijn lampen hangen op ongeveer 40 cm afstand boven mijn Halsbandleguanen. Alle lampen hangen in keramische fittingen.  

Winterslaap

Mijn Halsbandleguanen houden een winterslaap van ongeveer 10 weken tot 12 weken. Zij overwinteren in gevangenschap bij temperaturen die 's nachts rond 6°C liggen. Overdag is de temperatuur wat hoger bijvoorbeeld 12°C, afhankelijk van hoe warm het wordt die dag. 10 tot 14 dagen voordat mijn halsbandjes in winterslaap gaan geef ik de dieren geen eten meer. Het hele maag en darmstelsel moet namelijk leeg zijn. Als dit niet het geval is komen de dieren niet meer uit hun winterslaap en zullen ze sterven. In de periode dat ze geen eten krijgen bouw ik ook het aantal licht uren af van 12 naar 2 uur licht per dag. Op de dag dat ze hun winterverblijf in gaan zet ik ze allemaal voor de zekerheid nog een half uur in handwarm water, dat werkt laxerend zodat eventueel achtergebleven darminhoud  er dan wel uitkomt. Het winterverblijf van mijn dieren is een houten kist van 1.60 mtr (lang) bij 0,50 cm (breed) bij 0,50 cm (hoog) met een afsluitbare deksel. De kist is onderverdeeld in 8 vakken van ongeveer 40 bij 25 cm. In elk zo'n vak liggen 2 tot 4 halsbandjes te slapen. de gehele kist is dubbelwandig met piepschuim platen ertussen, goed geïsoleerd dus. Er zitten wel wat ventilatiegaten (8 mm) bovenin de zijwanden en voorkant van de kist. Ook is de kist uiteraard verschillende keren gelakt om vocht buiten te houden. Bovenaan het deksel van de kist zitten twee keramische fittingen met daarin keramische warmtelampen van 100 Watt. De keramische warmtelampen (donkerstralers van bijvoorbeeld Elstein) zijn aangesloten  op een Ardi 200 thermostaat. Die thermostaat stel ik in op 6°C zodat het in de houten kist niet kouder wordt dan 6°C. In alle 8 vakken van de kist bevind zich een dikke laag substraat van ongeveer 10 cm. Het substraat bestaat uit ongeveer een helft potgrond en een helft turf. Bij gebrek aan turf heb ik trouwens in de winter van 2005 (begin november 2005 tot half januari 2006) alleen potgrond gebruikt. De dieren kunnen zich eventueel ingraven in het substraat en daar maken de meeste wel gebruik van. Ook leg ik stukken leisteen en halve bloempotten in de kist waar ze lekker onder kunnen gaan liggen. Het mag niet te droog worden in de bak omdat de longen van de dieren dan kunnen uitdrogen. Een luchtvochtigheid van ongeveer 65 % is prima. Als het droger wordt kan je de leistenen of bloempotten natspuiten. Dat heb ik echter nog niet meegemaakt. De houten kist staat bij mij in de schuur en daar is het over het algemeen juist vochtiger dan 65%. Ook staan er altijd ondiepe bakjes met drinkwater bij mijn halsbandjes in de winterverblijven en die ververs ik eens per week. Verder heb ik in de bakken thermo/hygro meters hangen ter controle. Ik heb een keer meegemaakt dat ik overdag wat in mijn tuin aan het rommelen was waarbij ik stroom nodig had. Ik heb toen de stekker van de thermostaat eruit gehaald met de gedachte van, die steek ik er later wel weer terug in. Dat ben ik echter helemaal vergeten en toen ik de volgende dag het betreffende winterverblijf ging controleren bleek de temperatuur 2,6°C te zijn. De halfwas halsbandjes die in het betreffende winterverblijf lagen hebben dat overleefd. Verder maak ik bij nachtvorst gebruik van een elektrisch ventilatorkacheltje (2000W) van Tefal, voor de zekerheid. Deze staat op de vorstvrijstand zodat de temperatuur in de schuur niet onder 0°C komt. Bij waarnemingen in de natuur zijn bij halsbandleguanen in winterslaap, lichaamstemperaturen gemeten van minder dan 3 graden maar toch kan je dat maar beter niet uitproberen. Na 10 tot 12 weken haal ik de leguaantjes uit de winterverblijven en dan laat ik ze eerst een hele dag (24 uur) in het terrarium zonder licht, opwarmen tot kamer temperatuur. In de twee weken daarna bouw ik het aantal licht uren weer op naar 12  uur licht per dag.

Ziekten

Net als mensen en andere dieren kunnen Halsbandleguanen allerlei ziekten en infecties krijgen. Abcessen (knobbels op de huid) en ontstekingen aan bijvoorbeeld de tenen of de bek zijn de meest voorkomende infectieziekten. Hiermee kun je het beste gewoon naar de dierenarts gaan. Ontstekingen worden over het algemeen bestreden met antibiotica (b.v Baytrill). Abcessen ontstaan vaak op plaatsen waar wondjes hebben gezeten. Abcessen worden opengesneden met een vlijmscherp mesje waarna de kaasachtige inhoud eruit gedrukt wordt. Het wondje wordt daarna gespoeld en gereinigd met bijvoorbeeld een Nolvasan oplossing. Soms wordt dit onder narcose gedaan en moet de leguaan dan voor observatie een nachtje in de dierenkliniek blijven. Daarna kan de wond dagelijks verzorgd worden met bijvoorbeeld Cavasan oogzalf of Clindobion wondzalf. Controleer je halsbandjes regelmatig op wondjes, ontstekingen of abcessen.  Controleer ook de huid regelmatig, oude huid bijvoorbeeld die niet goed los komt bij het vervellen. Voorkomen is beter dan genezen, en het scheelt een hoop in de portemonnee als je er op tijd bij bent !  Ga niet zelf dokteren als je niet goed weet waar je mee bezig bent. Ga bij twijfel altijd naar een dierenarts die ervaring heeft met reptielen. Voor een lijst met dierenartsen met kennis van zaken klik hier